ABD Donanması'nın UJTS çıkmazı: Eğitim filosunda yaşanan kriz ve tedarik stratejisi

ABD Donanması'nın modern jet eğitim altyapısını yenilemeyi hedefleyen Lisansüstü Jet Eğitim Sistemi (UJTS) programı, savunma sanayii devlerinin ardı ardına çekilmesiyle stratejik bir kırılma noktasına ulaştı. Boeing’in T-7A Red Hawk platformuyla yarıştan çekilme kararı, Lockheed Martin’in TF-50N konseptiyle sahadan ayrılmasının ardından programın geleceğine dair soru işaretlerini artırdı. Şu an için sahada iki ana aktör kalmış durumda: M-346 varyantı ile Textron/Leonardo ortaklığı ve “white sheet” (sıfırdan tasarım) konseptli Freedom Trainer projesi ile Sierra Nevada Corporation.

Pentagon bünyesinde geçmişte benzer durumlarda ihalelerin ertelenmesi veya yeniden başlatılması bir refleks olsa da, UJTS özelinde bu durum operasyonel bir risk teşkil ediyor. Yaklaşık 200 adet uçak tedarikini ve sözleşme imzalandıktan sonra 3 yıldan kısa bir sürede Başlangıç Operasyonel Yeteneğine (IOC) ulaşılmasını hedefleyen proje, askıya alınması veya yavaşlatılması durumunda mevcut eğitim krizini daha da derinleştirecek.

Donanmanın emektar eğitim uçağı T-45 Goshawk filosu, 1990'ların başından bu yana temel yükü taşımış olsa da, artık yapısal ve teknik sürdürülebilirlik sınırına gelmiş durumda. Donanma, 145 adet T-45 uçağı için 2040'lara kadar hizmet ömrünü uzatma (SLEP) programı yürütüyor. Ancak, resmi bütçe belgeleri oldukça karamsar bir tablo çiziyor: 2030 yılına kadar uçak, motor ve diğer bileşenlerdeki eskime sorunlarının, işletme maliyetlerini ciddi oranda artıracağı ve uçak mevcudiyetini kısıtlayacağı öngörülüyor. Nisan 2024'te yaşanan bir motor arızası sonrası tüm T-45C filosunun uçuşlarının durdurulması, bu riskin ne denli somut olduğunu bir kez daha kanıtladı.

Eğitim sürecindeki bu aksaklıkların sahaya yansıması oldukça maliyetli oldu. 2020 yılı verileri, T-45’lerdeki oksijen sistemi ve motor sorunlarının, strike fighter (taarruz uçağı) pilotu yetiştirme süresini 2,5 yıldan 3-4 yıla çıkardığını ortaya koyuyor. Bu durum, yaklaşık 100 pilotluk bir açığa doğrudan katkı sağladı. Dönemin Hava Muharebesi Direktörü Tümamiral Gregory Harris, 2021 yılında yaptığı açıklamada eğitim sürecinin “gereğinden fazla uzadığını” vurgulamıştı. Eğitimdeki bu tıkanıklık, eğitmen açıkları ve uçak mevcudiyetiyle birleşince, Donanma eğitilecek öğrenci sayısını düşürmek zorunda kaldı.

Yaşanan bu eğitim açığı, nihayetinde F/A-18 ve F-35C filoları üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. Eğitimin bir parçası olması gereken uçuş saatlerinin operasyonel filolara kaydırılması, hem F-35 gibi yüksek maliyetli platformların ömrünü tüketiyor hem de bu uçakların gerçek muharebe hazırlık eğitimlerine ayrılması gereken vakti çalıyor. Pentagon denetim organları, F-35 misyona hazır olma oranlarının yüzde 20'lerin ortalarına kadar gerilediğini ve sürdürülebilirlik maliyetlerinin 2030’larda bütçe hedeflerini aşacağını belgeliyor.

Savunma analistleri, mevcut durumu şu sözlerle özetliyor: "UJTS'yi daha iyi bir rekabet arayışıyla ertelemek, yakın vadeli tedarik esnekliğini, yıllarca sürecek yüksek işletme maliyetleri ve bozulmuş muharebe hazırlığı ile takas etmek anlamına gelir." Textron/Leonardo'nun olgunlaşmış M-346 platformu ve Sierra Nevada'nın Freedom Trainer tasarımı, Donanmanın eğitim boşluğunu kapatmak için şu an elindeki en gerçekçi seçenekler olarak öne çıkıyor. Programın daha fazla gecikmesi, yalnızca tedarik takvimini değil, Donanmanın 2030 ve sonrasındaki muharebe hazırlık kapasitesini de doğrudan riske atıyor.

#küreselstrateji #savaşteknolojileri #havacılıkveuzay

Kaynak: Habere Git