ABD yönetiminde F-35 belirsizliği ve Türkiye ile savunma iş birliği arayışları

ABD yönetimi, Türkiye ile olan askeri ilişkilerde kritik bir süreci yeniden gündeme taşıdı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pentagon'un Türkiye'ye F-35 satışına yönelik durumu tekrar gözden geçirdiğini açıkladı. Vance, "Pete [Savunma Bakanı Hegseth] ve tüm ekip şu anda bunu gözden geçiriyor, çünkü Amerikan yasalarına uyum sağlamak için gerçekleşmesi gereken bazı şeyler var... Başkan bunu yapmamızı istedi" ifadelerini kullanarak sürecin mevcut ABD yasalarıyla uyumunu test ettiklerini belirtti.

Söz konusu süreç, Türkiye'nin Temmuz 2019'da Rus yapımı S-400 Triumf hava savunma sistemlerini tedarik etmesi nedeniyle F-35 programından resmen çıkarılmasının ardından gelen en somut diplomatik sinyal olma özelliğini taşıyor. ABD'li ulusal güvenlik yetkilileri, Türkiye'nin elinde S-400 sistemleri bulunduğu sürece, iki platformun aynı anda kullanımının Rusya'ya beşinci nesil gizlilik teknolojisi hakkında kritik veriler sağlayabileceği yönündeki çekincelerini koruyor. Bu durum, Türkiye'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası (CAATSA) kapsamında karşı karşıya olduğu yaptırımları da doğrudan etkileyen bir yasal engel teşkil ediyor.

2007 yılında imzalanan F-35 Ortak Mutabakat Zaptı (MoU) uyarınca, Türkiye hem üretici hem de katılımcı statüsündeydi. Ancak Temmuz 2019'da programın iptaliyle birlikte Türk pilotların eğitimi durdurulmuş, Türkiye için üretilen uçaklara el konulmuş ve Türk savunma sanayisinin üstlendiği parça üretimleri 2020 başı itibarıyla başka ülkelere kaydırılmıştı. Başkan Donald Trump, Türkiye'nin program üzerindeki talepleri ve özellikle yerli KAAN savaş uçağı projesinde kullanılmak üzere General Electric motorlarının satışı konusunda gelen sorulara, "Muhtemelen onları çok mutlu edecek bir şey yapacağım" cevabını vererek stratejik bir kapı araladı.

Washington merkezli Middle East Institute'ten Gonul Tol, bu girişimi ikili ilişkilerin seyri açısından değerlendirerek, "Motorların tedariki Türkiye için önemli ancak bu, Washington'un Ankara'ya verdiği çok daha iddialı sözler karşısında düşük profilli bir gelişme. Türkiye'nin F-35 programına dönüşü, iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açmak için gerçek bir test olacak" ifadelerini kullandı. Biden yönetimi döneminde, F-16 Fighting Falcon satışları ve mevcut filoya yönelik modernizasyon paketlerinin onaylanmasıyla gerilim kısmen düşürülmüş olsa da, F-35 konusundaki düğümün çözümü henüz netleşmiş değil.

Öte yandan Trump, Türkiye ile olan özel diplomatik kanallara atıfta bulunarak, İran ile olan çatışma sürecinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın tutumunu vurguladı. Trump, "O, İran ile savaşa girmeye en yakın adaydı, belki de İran tarafında yer alabilirdi, çünkü İsrail'in büyük bir hayranı değil. Ondan uzak durmasını istedim ve uzak durdu. Erdoğan harika bir lider, çok güçlü bir kişi" değerlendirmesinde bulundu. Uzmanlar, bu siyasi yakınlığın somut bir askeri kontrata dönüşüp dönüşmeyeceğini ve Türkiye'nin elindeki S-400 sistemlerine yönelik nihai kararın, F-35'in geleceğini belirleyecek temel faktör olacağını öngörüyor.

#türksavunmasanayii #küreselstrateji #füzesavunma

Kaynak: Habere Git