F-35 programında radar krizi: Envanterdeki eksiklikler operasyonel kapasiteyi sınırlıyor

ABD savunma sanayii, beşinci nesil hava gücünün bel kemiği olan F-35 programında derinleşen bir yapısal ve operasyonel darboğazla karşı karşıya. F-35 Ortak Program Ofisi (JPO) Başkanı Korgeneral Gregory Masiello, 23 Haziran'da Senato bünyesinde gerçekleştirilen oturumda, ABD Deniz Piyadeleri (Marines) envanterine giren 6 adet F-35B savaş uçağının AN/APG-85 radarları entegre edilmeden teslim alındığını resmen doğruladı. Radar yuvalarına yerleştirilen metal balast ağırlıklarla operasyonel uçuşlarını gerçekleştiren bu platformların, mevcut durumlarıyla muharebe görevlerine uygun olmadığı ve yalnızca temel uçuş eğitimleri için kullanılabildiği kaydedildi.

Senatör Mark Kelly’nin konuya ilişkin sorularını yanıtlayan Korgeneral Masiello, söz konusu uçakları “tam görev yapabilir” (full mission capable) statüsünde tanımlamayı reddederek, “Radar takılı olmayan uçakları tam görev yapabilir olarak sınıflandırmazdım” ifadesini kullandı. AN/APG-85 radarlarının birim maliyetinin yaklaşık 9 milyon dolar seviyesinde olduğu ve teslimat sürecinin 2028 yılından önce tamamlanmasının beklenmediği belirtildi. Northrop Grumman tarafından geliştirilen yeni radar sistemi, mevcut AN/APG-81'lerden farklı bir gövde yapısı gerektirdiği için eski sistemlerin bu uçaklara geçici olarak takılması teknik olarak mümkün kılınamıyor.

F-35 programının karşı karşıya olduğu zorluklar yalnızca radar eksikliğiyle sınırlı değil. GAO (Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi) raporlarına göre, tüm görevleri yerine getirebilen F-35'lerin oranı 2020-2025 mali yılları arasında %38'den %25'e gerilemiş durumda. Programın toplam yaşam döngüsü maliyetinin 2,1 trilyon doları aşması öngörülürken, Block 4 modernizasyon süreci planlanandan en az 5 yıl sapmış durumda ve 6 milyar doların üzerinde bir bütçe aşımıyla karşı karşıya. Pentagon, geciken her uçak için önce 5 milyon dolar, daha sonra 3,8 milyon dolar seviyesine çekilen ödeme kesintileri uygulayarak yüklenici firmalar üzerindeki baskıyı artırıyor.

Modernizasyonun getirdiği teknik kısıtlamalar da operasyonel verimliliği tehdit ediyor. Block 4 yükseltmeleriyle birlikte artacak elektronik harp ve sensör yükü, mevcut 32 kilovatlık soğutma kapasitesini yetersiz kılıyor. Gelecekte ihtiyaç duyulacak 62-80 kilovatlık soğutma kapasitesine ulaşılması hedeflenirken, bu sorunu çözecek olan motor çekirdek yükseltmesinin 2031 yılına kadar tamamlanması bekleniyor.

Korgeneral Masiello, programın mevcut destek yapısının 700-800 uçaklık bir güç için tasarlandığını, ancak günümüzde 1.300'ü aşkın uçağın envanterde bulunduğunu belirterek, tedarik zinciri ve yedek parça yönetimindeki yetersizliklerin operasyonel hazırlık oranlarını (readiness) baskıladığını savundu. Pentagon, 2026 mali yılı bütçesinde F-35 alım hedefini 68 uçaktan 47'ye düşürerek; dron teknolojileri, hipersonik sistemler ve gelişmiş mühimmatlar için kaynak yaratma stratejisine yöneldi. Çin'in J-20 ve devam eden projeleriyle sağladığı teknolojik ilerleme karşısında, ABD'nin stratejik hava gücündeki bu darboğazın, özellikle Hint-Pasifik bölgesindeki caydırıcılık üzerindeki etkileri askeri analistler tarafından yakından izlenmeye devam ediyor.

#havacılıkveuzay #küreselstrateji #savaşteknolojileri

Kaynak: Habere Git