F-35 Programında Tedarikçi Kilidi Kırılıyor: ABD Hava Kuvvetleri'nden Stratejik Tersine Mühendislik Hamlesi

Haziran 2026 itibarıyla ABD Hava Kuvvetleri (USAF), beşinci nesil hava üstünlük platformu F-35 Lightning II programında on yıllardır süregelen lojistik tıkanıklığı aşmak adına fütüristik bir adım attı. Utah’ta bulunan Hill Hava Kuvvetleri Üssü'ndeki 809. Bakım Destek Filosu bünyesinde faaliyet gösteren RAPID Laboratuvarı, Lockheed Martin’den bağımsız olarak F-35 kanopi çerçevelerini tersine mühendislik yöntemiyle başarıyla analiz ederek katmanlı üretim (3D yazıcı) teknolojisiyle yeniden üretti. Bu gelişme, Pentagon’un milyarlarca dolarlık projede üretici firmaya olan bağımlılığını azaltma ve "tedarikçi kilidi" (vendor lock) olarak tanımlanan stratejik darboğazı kırma kararlılığını simgeliyor.

F-35 programının 2001 yılında Lockheed Martin’e ihale edilmesinden bu yana, fikri mülkiyet (IP) haklarının kapsamlı bir şekilde tanımlanmamış olması, ABD Savunma Bakanlığı için kronik bir sorun haline gelmişti. F-16 veya eski nesil F-15 platformlarının aksine, on milyonlarca satır kod ve yüksek derecede entegre aviyonik sistemler barındıran F-35, Lockheed Martin’in yedek parça ve teknik veri üzerindeki tekelini korumasına imkan tanıyordu. Hükümet Hesap verebilirlik Ofisi (GAO) tarafından hazırlanan 2025 yılı resmi raporu, bu durumun bakım gecikmelerine, maliyet artışlarına ve harbe hazırlık oranlarının düşmesine doğrudan neden olduğunu teyit etti. GAO, 2023 yılı raporunda sunduğu tavsiyeleri yineleyerek, F-35'in sürdürülebilirlik stratejisinin teknik veri erişimi noktasında yeniden yapılandırılması gerektiğini vurguladı.

RAPID Laboratuvarı Uçuş Şefi Rulon Stitzer, gerçekleştirilen teknolojik atılımı şu sözlerle özetledi: "Parça yok mu? Sorun değil! Bakım personelimize dış tedarikçileri beklemeden ihtiyaç duydukları araçları veriyoruz. Henüz yeni başlıyoruz." Laboratuvar, geciken tedarik süreçleri nedeniyle aksayan kritik eğitim faaliyetlerini canlandırmak amacıyla, kanopi çerçevelerinin performansını defalarca test ederek onayladı. Bu başarı, USAF envanterinde planlanan 1.763 adet F-35A, Deniz Piyadeleri için ayrılan 420 adet (F-35B ve F-35C) ve Donanma envanterindeki 273 adet F-35C uçağının operasyonel sürekliliği için hayati önem taşıyor.

Hukuki düzlemde ise F-35 Ortak Program Ofisi (JPO) ve Lockheed Martin arasındaki gerilim, 2024 yılında kritik test yazılımlarının IP hakları üzerine süren 5 yıllık davanın uzlaşmayla sonuçlanmasıyla yeni bir evreye girdi. Bu anlaşma uyarınca, "F-35 in a box" olarak bilinen yazılım hükümet yetkisine geçerek, gelişmiş taktik geliştirme ve operasyonel testlerin daha hızlı yürütülmesine olanak sağladı. Buna ek olarak, Nisan 2024'te Inside Defense tarafından raporlandığı üzere, Hava Kuvvetleri sistem güncellemeleri için gerekli olan bazı IP haklarını doğrudan satın almaya başladı.

Savunma sanayi analistleri, USAF’ın bu hamlesini sadece bir parça üretimi değil, aynı zamanda gelecekteki CCA programı ve F-47 gibi projelerde "açık mimari" tasarımlarına geçişin bir provası olarak değerlendiriyor. RAPID Laboratuvarı, portföyünü genişleterek sadece eğitim materyalleri değil, onaylanmış küçük uçak bileşenlerini de kurum içinde üretmeyi hedefliyor. Lockheed Martin'in blueprint (mavi kopya) paylaşımındaki kısıtlamalarına karşı geliştirilen bu otonom üretim modeli, askeri lojistikte dış kaynak bağımlılığını minimize eden yeni bir doktrinin öncüsü olarak kabul ediliyor.

Temsili Görsel / Kaynak: İnternet

Kaynak: Habere Git