Avrupa hava sahasında gölge filo kaynaklı İHA tehdidi ve savunma mimarisindeki yapısal açıklar

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) tarafından yayımlanan kapsamlı bir analiz, Rusya'nın Avrupa hava sahasını hedef alan bir İHA kampanyası yürüttüğünü ve bu operasyonların uluslararası sularda faaliyet gösteren 'gölge filo' (shadow-fleet) gemileriyle desteklendiğini ortaya koydu. Charlie Edwards, Rex Fox O’Loughlin ve Louis Bearn imzalı rapora göre, Avrupa'nın mevcut hava savunma mimarisi, bu düşük maliyetli ve tespit edilmesi güç tehditler karşısında stratejik bir zafiyet yaşıyor.

Ağustos 2024 ile Şubat 2026 tarihleri arasında, bir düzine NATO üyesi ülke ve İrlanda hava sahasında gerçekleştirilen İHA faaliyetleri, ticari havacılık merkezlerinin kapanmasına, askeri operasyonların sekteye uğramasına ve Avrupa’nın en kritik savunma tesislerinin perimetrelerinin ihlal edilmesine yol açtı. IISS raporunda yer alan çarpıcı tespitte, "Avrupa’nın hava savunma mimarisi, tanınabilir bir savaş alanında faaliyet gösteren geleneksel hava tehditlerini tespit etmek ve yenmek için tasarlanmıştı; düşük maliyetli İHA'lara ve tespit edilmekten kaçınan sızmalara karşı inşa edilmemişti" ifadesi kullanıldı. Kremlin’in, Avrupa’nın kolektif savunma eşiğinin altında kalan bu operasyonlarla, tespit, karar alma ve hukuki yetki boşluklarını istismar ettiği vurgulandı.

Operasyonel süreç, Rusya bağlantılı gemilerin AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) transponderlarını kapatarak uluslararası sularda seyretmesi ve burada İHA’ların kalkış/iniş operasyonlarını gerçekleştirmesi esasına dayanıyor. Karadaki yer tabanlı radarların bu İHA'ları izlemekte yetersiz kaldığı, hava gözetleme varlıklarının ise arka plan gürültüsü ile İHA'ları ayırt etmekte zorlandığı belirtiliyor.

Avrupa'nın bu tehdide karşı önerdiği ve 2027 yılı sonuna kadar tam işlevsel hale gelmesi hedeflenen "Avrupa İHA Duvarı" (European drone wall - EDDI) projesi, finansman konusundaki bölünmeler ve denizden gelen sızmalara karşı yetersizliği nedeniyle eleştiriliyor. IISS raporunda vurgulanan üç temel zorluk ise şunlar:

1. Ulusal yargı yetkileri arasında parçalanmış angajman kurallarının Kremlin tarafından istismar edilmesi.
2. İHA savunma maliyetlerinin yüksekliği ve mevcut maliyet-etkinlik dengesizliği (EDDI projesinin bu konuda bir miktar iyileşme sağlayacağı ancak yıllar boyu işlevsel olmayacağı vurgulanıyor).
3. Rusya bağlantılı gemilerin denizcilik denetiminden kaçarak uluslararası sularda veya Avrupa Münhasır Ekonomik Bölgelerinde İHA operasyonlarını yürütmesine olanak tanıyan "denizcilik sorumluluğu" eksikliği.

Raporda ayrıca Haziran 2026'da İngiliz Kraliyet Deniz Piyadeleri'nin, iki Kraliyet Donanması savaş gemisi ve Maritime Air Group'a bağlı helikopterlerin desteğiyle İngiliz Kanalı'nda yaptırımlı bir gölge filo petrol tankerine düzenlediği operasyon, sahadaki denizcilik denetimi zorluklarına örnek olarak gösterildi.

Kaynak: Habere Git