Avrupa’nın savunma bütçelerinde kritik eşik: NATO’nun %5 hedefi ve maliyet baskısı

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifakın yaklaşan zirvesinde üye ülkelerin savunma harcamalarını artırma taahhütlerini yinelemeye hazırlanırken, ittifak içindeki mali tablo giderek daha karmaşık bir hal alıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın baskısıyla 32 ülkenin üzerinde uzlaştığı, 2035 yılına kadar savunma harcamalarını GSYİH'nin %5'ine (temel askeri harcamalar için %3,5 ve güvenlik kalemleri için %1,5) çıkarma hedefi, Avrupa kanadı ve Kanada için ciddi bir mali sınav niteliği taşıyor.

Bruegel ekonomi düşünce kuruluşu kıdemli uzmanı Guntram Wolff’un değerlendirmelerine göre, İngiltere, Fransa ve İtalya gibi Avrupa’nın en büyük ekonomileri bu bütçesel artışları yönetmekte zorlanıyor. NATO verilerine göre, Avrupa üyeleri ve Kanada 2024’e kıyasla geçen yıl reel bazda 90 milyar dolar, nominal bazda ise 139 milyar dolarlık ek savunma harcaması gerçekleştirdi. Ancak, Almanya gibi borçlanma limitlerinde muafiyet sağlayarak 2030’a kadar harcamalarını 200 milyar Euro'nun üzerine çıkarma kararı alan ülkeler ile diğerleri arasında bir ayrışma yaşanıyor.

İngiltere hükümeti, 15 milyar sterlinlik ek savunma harcaması planını duyurmuş olsa da, bu kaynağın üçte birlik kısmının henüz fonlanmamış olması bütçe zorluklarını derinleştiriyor. Institute for Fiscal Studies uzmanı Max Warner, savunma harcamalarının İngiltere için orta vadede en büyük mali baskılardan biri olmaya devam edeceğini vurguluyor. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise, ülkenin borç yüküne rağmen 2026’da temel ve çekirdek dışı savunma harcamalarını, geçen yıla göre 0,71 puan artışla GSYİH’nin %2,8 seviyesine çekmeyi hedeflediklerini belirtiyor. Fransa tarafında ise mevcut %2’lik oran, on yıl sonuna kadar %2,5 seviyesine taşınmaya çalışılıyor.

Rusya kaynaklı güvenlik tehditlerini yakından hisseden Polonya, geçtiğimiz yıl GSYİH’sinin %4,3’ünü savunmaya ayırarak bu hedeflere uyum konusunda öncü bir rol üstleniyor. Öte yandan, NATO yetkilileri Çek Cumhuriyeti, Slovenya ve Arnavutluk'un %2’lik eski harcama hedefine ulaştıklarına dair beyanlarını sorgulayarak verilerin yeniden incelenmesini talep etti. İttifakın üst düzey bir yetkilisi, %2 seviyelerinde takılı kalmanın %3,5'lik hedefe ulaşmak adına "güvenilir bir yol" olmadığını ifade etti.

Savunma sanayi tarafında ise belirsizlik hakim. Allianz Trade ekonomik araştırma direktörü Ana Boata, Avrupalı savunma şirketlerinin siyasi değişimlere ve %5’lik hedefin her an değişebileceği endişesine karşı temkinli olduğunu belirterek, bu durumun kapasite artırımına yönelik yatırımları yavaşlattığına dikkat çekiyor. İspanya gibi ülkelerin ise %2,1'lik harcama sınırını aşmaya yanaşmaması, ittifakın finansal konsensüsünün ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor.

Kaynak: Habere Git